Beursplein 5: Sneller voorsorteren

'Hoe je thuis je geld uitgeeft moet je zelf weten, maar bij ICT Automatisering gaat het om rendement.' Directeur Bram Schot knikt instemmend bij de woorden van zijn kampaan Erik Bongers. Waar veel branchegenoten op de golven van de IT-hype het kompas verloren, bleef de marktleider in embedded software een behouden, maar wel succesvolle koers varen. Uniek in Europa door in eigen laboratoria ontwikkelde software en gekenmerkt door nuchterheid bij de directie. Schot:'Dat behoed je voor een hoop wilde stappen.'

ICT Automatisering is geen ICT-bedrijf, noch automatiseerder.Wat dan wel?
Schot: 'Het wordt nu al ingewikkeld.' Bongers: 'De naam is wat verwarrend, dat geef ik direct toe. We maken vooral software voor producten, variërend van consumentenproducten tot professionele producten, zoals voor de wafersteppers bij ASML, of kopieermachines bij Océ. We bieden daarbij ondersteuning van het concept, architectuur, de specificatie, het maken van de software, tot integratie van de software binnen de producten van de klant. Europees gezien is ICT het enige bedrijf dat in staat is om dat in eigen laboratoria uit te voeren, onze eigen Research & Development centra. Daarnaast hebben we projecten, bijvoorbeeld voor het Gemeentelijk Havenbedrijf, voor Defensie en Holland Railconsult.'

Waarom bent u in dat segment gaan zitten?
Bongers: 'In 1995 hebben we een strategie uit- gezet om te worden tot de speler die we nu zijn, waarbij de wenkbrauwen nogal eens gefronst werden. Velen dachten, daar heb je weer van die jonge honden, die Schot en Bongers gaan het wel even regelen. Wij zagen echter dat er geen specifieke serviceverlener was voor de embedded markt. Binnen de IT-sector zijn wij dan ook een vreemde vogel, die straffe keuzes heeft gemaakt.'

Waar zit de concurrentie?
Bongers: 'De grootste concurrenten zijn onze klanten. Bijvoorbeeld Siemens/VDO, Philips en ASML hebben eigen laboratoria waar ze hun producten ontwikkelen. Wij hebben laboratoria die hetzelfde kunnen doen, waardoor we hun concurrent zijn. Daarom houden die bedrijven ook van ons, omdat ze bij ICT toegevoegde waarde kunnen inkopen. Wij kunnen ons flexibeler opstellen dan onze klanten, terwijl zij kunnen profiteren van de kennis die we hebben opgedaan bij hun collega's. Dat is de clou van ons succes.'

Botst dat niet u geeft tenslotte informatie door aan concurrerende bedrijven?
Bongers: 'Nee. Binnen de consumentenmarkt, waar producten zo snel mogelijk de markt op moeten, speelt dat geen rol. In die sector vinden ze het juist prettig dat je bij andere partij'-en kennis hebt opgedaan, zodat zij nog sneller hun producten kunnen lanceren. Bij professionele producten, zoals bij ASML, is het inderdaad not done. Daar heb je te maken met geheimen van de smid. In die markt werken we voor gelijksoortige bedrijven, maar nooit bij een directe concurrent.'

Eind 2001 heeft u een organisatiewijziging doorgevoerd. Telecom, Office en PSI zijn samengevoegd tot ICT Solutions.Was dit ook gebeurd in een bloeiende economie?
Schot: 'De omstandigheden hebben het traject wel versneld. Telecom lag en ligt op zijn gat, de officemarkt werd steeds moeilijker. Afzonderlijk hadden die twee geen slagkracht. Professionele Systemen en Industrie (PSI) deed het nog goed, maar omdat de andere twee niet zelfstandig de broek konden ophouden, kwam er behoefte om samen te werken. Een voordeel daarvan is dat klanten bij ons nu aan one-stop-shopping kunnen doen. Wij bieden ze een breed pakket en dat is ook waar leveranciers om vragen. Zij zijn namelijk veel kritischer geworden.'

Hoe heeft zich dat vertaald in de eerste paar maanden van 2002?
Bongers: 'Bij de algemene aandeelhouders-vergadering willen Bram en ik wat gedetailleerdere verwachtingen uitspreken, indien mogelijk natuurlijk. De winst en omzet zullen de eerste maanden van dit jaar lager uitvallen dan de laatste maanden vorig jaar, zoveel is inmiddels wel duidelijk. Onze klanten hebben hun omzet in een noodtempo

zien inzakken. Die bedrijven zijn nog aan het herstellen en bezinnen zich op de toekomst. Daarnaast zitten ze in het begin van het jaar altijd met budgettaire perikelen, zodat ze nog voorzichtiger worden met hun uitgaven. Toch zie je dat we ook bij nieuwe klanten worden uitgenodigd en dat oude klanten weer gestart zijn met nieuwe projecten.' Schot: 'Er zijn positieve punten, maar of zich dat in de tweede jaarhelft doorzet is afwachten. Er is een hoop leven, maar bedrijven hebben vaak de cashflow niet, waardoor investeringen onder druk blijven staan. Eén zwaluw maakt nog geen zomer.'

Precies, in de VS is men over het tijdstip van economisch herstel sceptischer geworden.
Bongers: 'De discussie bijvoorbeeld rond UMTS en GPRS wordt daardoor gevoed. Iedereen is bang de fout te maken te vroeg te beginnen. De bereidheid tot investeren is daardoor nog steeds minimaal. Dat zie je ook bij de consument, die door de onzekerheid minder besteedt, wat zich weer vertaalt in de investeringen bij setmakers.'

Wanneer verwacht u dat de markt aantrekt?
Schot: 'Realistisch gezien moetje uitgaan van het vierde kwartaal. Maar ondanks een moeizame start gaan we in het eerste halfjaar zeker zwarte cijfers laten zien, een voordeel van onze sterke balans. We kunnen deze tijd uitzingen en intussen intern verder gaan met ontwikkelen, zodat we snel kunnen voorsorteren. De omzet en winst vallen voor geheel 2002 echter lager uit dan vorigjaar, hoe hard het eind ditjaar ook nog aantrekt.' Bongers: 'Ondanks onze successen zijn we prudente ondernemers. De solvabiliteit is 58 procent, waarmee we voorbereid waren op een terugslag. We willen altijd recessiebestendig zijn, ook als je een dip krijgt die niet in de business is op te vangen. ICT kan tegen een stootje.'

In tegenstelling tot veel andere IT-bedrijven?
Bongers: 'Binnen de IT-branche hebben veel bedrijven maar wat gedaan. Op vrijdag dronken wij wel eens een biertje en dan dachten Bram en ik soms 'doen wij het nu niet goed, of moeten we ook ... Achteraf gezien blijkt dat wij door normaal te ondernemen een gezond be- drijf hebben overgehouden.'

Heeft u ooit getwijfeld of uw keuze wel de juiste was?
Schot: 'Twijfel niet echt. Wel kregen we vragen over de snelheid van onze groei. We geloven erg in autonome groei en minder in overnames, want je betaalt ook voor de problemen van het desbetreffende bedrijf. Als je dan ziet dat bedrijven acquisitie na acquisitie doen. Aandeelhouders en analisten hebben wel eens gevraagd waarom wij dat niet deden, omdat collega-bedrijven twee tot drie keer zo snel groeiden. Dat 'probleem' is inmiddels opgelost; daarover krijgen we nu geen vragen, maar juist schouderklopjes.' Bongers: 'We hebben ons zo ontwikkeld dat we toegevoegde waarde aan de klant kunnen leveren. Dat is een investering geweest van enkele jaren, maar wel lonend, want we worden erg gewaardeerd. Cees den Otter van Philips Semiconductors heeft op een recente embedded-conferentie duidelijk gemaakt wat voor bedrijven zaken kunnen doen met Philips. Een bedrijf met toegevoegde waarde, dat garanties kan geven en samen wil investeren in R&D-trajecten. Volgens hem was er maar één bedrijf dat daaraan voldeed. Op dezelfde conferentie zeiden andere bedrijven, zoals bijvoorbeeld een Ordina, dat zoiets niet van hen kon worden verwacht.'

Tevredenheid genoeg, maar hoe staat ICT er bij beleggers op?
Bongers: 'In het begin keek men raar tegen ons aan, maar nu na vijf jaar beursnotering zie je dat we een uitstekend trackrecord hebben. We staan voor wat we zeggen en de mensen weten nu precies wat we doen. Geen gebakken lucht verhaal, de toets achteraf volgt namelijk altijd.'

ICT wordt dus geen Landis-story?
Bongers en Schot: 'Hier .. haha. Dat is precies zo'n bedrijf waarvan we dachten ... wat daar gebeurde, met al die overnames.'

U bent dus wel rnet beide benen op de grond blijven staan tijdens de hype.
Bongers: 'Jij zegt het... maar ik sluit me bij die conclus

ie wel aan.' Schot: 'Ondernemen is geen casino, waarbij je een fiche inzet en hoopt dat je geld verdubbelt. Naast de zonzijde moet je altijd rekening houden met de schaduwkant. Verantwoordelijkheidsgevoel en nuchter blijven denken behoedt je voor een hoop wilde stappen.' Bongers: 'Wat ik al eerder zei, wij dachten soms dat de wereld gek was geworden. We zijn blij dat we in die hype nuchter zijn gebleven.'

Iets anders. ICT Embedded zorgt voor 60 procent van de omzet van ICT Blijft dat zo?
Schot: 'Gevoelsmatig denk ik dat de verhouding wel zo zal blijven. Als ICT als geheel circa 15 tot 20 procent per jaar autonoom groeit, kunnen we die verdeling rustig handhaven. Acquisities sluiten we echter niet uit. Dit jaar hoef je niets te verwachten, maar er zijn genoeg mogelijkheden. Alleen, we gaan niet over één nacht ijs. Er zijn aanbiedingen genoeg geweest van bedrijvenmakelaars en directeur grootaandeelhouders.' Bongers: 'Kijk, een voordeel voor ons is dat bedrijven bij kennis zijn gekomen. Waar twee jaar geleden nog achterlijke prijzen voor bedrijven werden gevraagd, zie je dat er nu weer normaal gedacht wordt. Dat speelt ons in de kaart bij expansiemogelijkheden voor ICT.'

Hoe ziet het er geografisch uit?
Schot: 'Solutions richt zich echt op Nederland, bij Embedded kijken we ook naar het buitenland en dan met name Duitsland. Daar komt nu 20 procent van onze omzet vandaan en daar zijn we zogezegd op oorlogspad. Bongers: 'Dat land heeft zoveel potentie, met zeer veel klanten. Bijvoorbeeld de digitalisering van de auto. Over vijftien jaar rijden we met een joystick in de hand. Wij kunnen voor de intelligentie zorgen en dat is een ontwikkeling waar je helemaal koud van wordt. In de toekomst kunnen we best een luxeprobleern verwachtten.'

Opvallend is dat de koers van ICT de laatste weken nauwelijks is afgestraft in vergelijking tot automatiseerders
Bongers: 'Veel mensen begrijpen ons concept. In het begin konden ze ons nog niet goed positioneren en snapten ze niet wat we deden. Nu zien ze dat wel en onderkennen ze ook dat het uniek is. Ook analisten bevestigen dat. We hebben ze wel eens uitgedaagd om te kijken of er in Europa nog een bedrijf is als ICT. Dat konden ze niet vinden.' Schot: 'Beleggers begrijpen ook wel dat 2002 een moeilijk jaar wordt. Maar ze zien ook dat er in de toekomst grote kansen liggen. Als je goede verwachtingen hebt, waarom zou je de aandelen dan verkopen?' Bongers: 'De producten waaraan wij meewerken gaan straks de markt weer in. Of niet, maar dan zouden al die blue chips, waarvoor we werken failliet moeten gaan, en dat gelooft natuurlijk niemand. Daarnaast kunnen we snel schakelen, waardoor we binnen anderhalfjaar weer op de oude ratio's kunnen zitten. Als we op deze manier de winter door kunnen komen, geeft dat vertrouwen naar de beleggers toe.'

Tot slot, hoe verloopt de besluitvorming bij ICT eigenlijk?
Bongers: 'Eén keer perjaar hebben we ruzie. We zijn verschillende figuren, maar wel complementair. Het is als een huwelijk: af en toe een beetje stront, waarna de boel weer wordt opgefrist. We toetsen meestal onze gedachten bij de ander en dan gaan we spelenderwijs de valkuilen ontdekken en de strategie aanscherpen. We kennen elkaar al tien jaar en werken prima samen.' Schot: 'Eigenlijk zijn we het nooit met elkaar oneens.' Bongers: 'Met twee mensen heb ik het gevoel van twee zielen, één gedachte. Met mijn vrouw en Bram.'